Break-even point — бизнес фойда ҳам, зарар ҳам қилмайдиган савдо нуқтаси. Ундан пастда зарар, ундан юқорида фойда бошланади.
Аввало харажатларни иккига ажратамиз. Доимий харажатлар — ижара, маъмурий иш ҳақи, IT, қўриқлаш каби сотув ҳажмига тўғридан-тўғри боғлиқ бўлмаган харажатлар. Ўзгарувчан харажатлар эса товар ёки хизмат ҳажми ошганда кўпаяди.
Мисол: маҳсулот нархи 100 000 сўм, ўзгарувчан харажат 70 000 сўм. Бир донадан маржинал даромад 30 000 сўм. Доимий харажат 60 млн сўм бўлса: 60 000 000 ÷ 30 000 = 2 000 дона.
Демак, зарарсизлик нуқтаси 2 000 дона.
Тушум бўйича мисол: тушум 500 млн, ўзгарувчан харажат 350 млн. Маржинал даромад 150 млн, маржа 30%. Доимий харажат 60 млн бўлса, Break-even revenue = 60 млн ÷ 30% = 200 млн сўм.
Доимий харажат 60 млндан 75 млнга ошса, 30% маржада зарарсизлик тушуми 200 млндан 250 млнга кўтарилади.
Нарх чегирмаси ҳам кучли таъсир қилади. Нарх 100 000дан 90 000га тушса, ўзгарувчан харажат 70 000 бўлиб қолса, маржинал даромад 20 000га тушади. Шунда 60 млн доимий харажатни қоплаш учун 3 000 дона сотиш керак — аввалги 2 000 донага нисбатан 50% кўп.
Margin of Safety = амалдаги тушум − Break-even. Агар тушум 300 млн, зарарсизлик нуқтаси 200 млн бўлса, хавфсизлик захираси 100 млн ёки 33,3%.
Мақсадли фойда учун формула: (Доимий харажат + мақсадли фойда) ÷ маржа. Масалан, 60 млн доимий харажат ва 50 млн мақсадли фойда, маржа 30%: 110 млн ÷ 30% ≈ 366,7 млн сўм тушум керак.
Fintex360 Break-even калькулятори ойлик доимий харажат, маҳсулот нархи ва ўзгарувчан харажатни қабул қилиб, маржинал даромад, маржа %, зарарсизлик донаси ва минимал тушумни ҳисоблаши мумкин.
Fintex360 Dashboard'да жорий тушум, Break-even, Margin of Safety ва режалаштирилган фойда бир экранда кўринади. Тушум зарарсизлик нуқтасига яқинлашса, автоматик огоҳлантириш чиқади.
Fintex360 — рақамлардан қарорларга.