Бизнесда яхши натижа фақат кўп сотиш билан эмас, рақамларни тўғри бошқариш билан таъминланади. Раҳбар солиқ ҳисоботи топширилганини билиши етарли эмас — компания ҳақиқатан қанча фойда қилаётгани, пул қаерга кетаётгани ва келгуси ойларда қандай хавф борлигини ҳам кўриши керак.
Тушум ва фойда бир хил нарса эмас. Масалан, компания ойига 1 млрд сўм сотув қилса, бу 1 млрд сўм фойда дегани эмас. Товар таннархи, иш ҳақи, ижара, логистика, реклама, банк комиссиялари ва бошқа харажатлар айирилгандан кейингина реал натижа кўринади.
Cash Flow ҳам алоҳида назорат қилиниши шарт. Компания ҳисоботда фойда кўрсатиб, шу билан бирга ҳисобида пул етишмаслиги мумкин. Бу ҳолат мижозлар тўловни кечиктирганда, катта захира сотиб олинганда ёки кредит тўловлари кўпайганда юз беради.
Дебитор қарз — мижозлар ҳали тўламаган пул. Агар тушум ўссаю, дебитор қарз ундан тезроқ ўсса, бизнеснинг айланма маблағи бошқа компанияларда “қотиб” қолади. Шунинг учун 30, 60 ва 90 кундан ошган қарзларни алоҳида кузатиш керак.
Харажатларни фақат суммада эмас, тушумга нисбатан ҳам таҳлил қилиш муҳим. Масалан, логистика 40 млндан 50 млнга ошган бўлиши мумкин, аммо тушум 500 млндан 800 млнга кўтарилган бўлса, логистика улуши 8%дан 6,25%га тушади.
Солиқ режалаштириш дегани солиқдан қочиш эмас. Бу — операцияларни қонуний ва тўғри ҳужжатлаштириш, солиқ мажбуриятларини олдиндан прогноз қилиш ва кутилмаган тўловларга тайёр туриш. Аниқ ставкалар ва имтиёзлар эса доим амалдаги расмий манбалардан текширилиши керак.
Раҳбар ҳар ой камида 7 та рақамни билиши мақсадга мувофиқ: тушум, ялпи фойда, соф фойда, соф маржа, пул қолдиғи, дебитор қарз ва келгуси 30 кунлик Cash Flow прогноз.
Бухгалтерия ҳисоби кўпроқ ташқи ҳисобот ва қонун талабларига хизмат қилади. Бошқарув ҳисоби эса раҳбарнинг қарор қабул қилиши учун керак: қайси маҳсулот фойдали, қайси филиал самарасиз, қайси мижоз кеч тўлаяпти, қаерда харажат ўсмоқда.
Fintex360 каби бошқарув панелида бу маълумотлар бир экранда кўриниши мумкин: тушум, фойда, маржа, пул оқими, дебитор қарз, харажатлар ва хавф сигналлари.
Хулоса: бизнесни фақат ҳисобот топшириш учун эмас, қарор қабул қилиш учун ҳисобга олиш керак. Рақамлар кеч эмас, вақтида кўринса, раҳбар муаммони олдинроқ сезади.
Fintex360 — рақамлардан қарорларга.