Банк 1 млрд сўм кредит беришга тайёр бўлиши яхши хабар, аммо асосий савол “банк қанча беради?” эмас, “бизнес қанча кредитни хавфсиз қайтара олади?” бўлиши керак.
1. Кредитнинг ҳақиқий қиймати. Фақат ставка эмас, комиссия, суғурта, гаров ва бошқа харажатларни ҳам ҳисобланг.
2. Ойлик кредит тўлови. Масалан, ойлик тўлов 45 млн, эркин Cash Flow 80 млн бўлса, кредитдан кейин 35 млн қолади.
3. Cash Flow. Кредит фойдадан эмас, реал пулдан тўланади. Ҳисоботда 100 млн фойда, реал Cash Flow 40 млн ва кредит тўлови 45 млн бўлса, пул етишмайди.
4. DSCR. Соддалаштирилган формула: қарз хизмати учун мавжуд пул оқими ÷ кредит бўйича тўловлар. 600 млн ÷ 400 млн = 1,5.
5. Қарз юки. Барча кредит ва лизинг тўловларини биргаликда кўринг.
6. Кредит нима учун олиняпти? Янги даромад яратадими ёки эски муаммони вақтинча ёпадими?
7. Кредитдан олинадиган натижа. Янги ускуна қўшимча фойда ва Cash Flow яратадими, барча қўшимча харажатлар билан ҳисобланг.
Кредитни яхши сценарийдагина эмас, стресс-тестда ҳам текшириш керак. Масалан, савдо −15% ва −30% бўлганда DSCR, Cash Flow ва касса узилиши хавфи қандай ўзгаради?
Агар даромад сўмда, кредит хорижий валютада бўлса, курс хавфини ҳам моделлаштириш керак.
Fintex360 кредит калькулятори кредит суммаси, ставка, муддат, имтиёзли давр, комиссия ва бошқа харажатларни қабул қилиб, ойлик тўлов, жами фоиз, жами қайтариладиган сумма ва тўлов графигини ҳисоблаши мумкин.
AI кредит таҳлили эса компаниянинг реал Cash Flow'и ва қарз юки билан солиштириб: “Савдо 20% пасайган сценарийда айрим ойларда касса узилиши пайдо бўлиши мумкин” каби огоҳлантириш беради.
Кредит — яхши ёки ёмон эмас, молиявий инструмент. Тўғри ишлатилса ўсишни тезлаштиради, нотўғри ҳисобланса Cash Flow'га босим қилади.
Fintex360 — рақамлардан қарорларга.